Mukasa, Kasambula 28, 2010 Awasooka Ekirowoozo Yintaviyu Ekimeeza Ebbaluwa Ebyemizannyo
Olubiri lwa Ssekabaka Bulamu e Kyaddondo
SSEKABIRA A. ZZIWA
Obukulu bw’olubiri luno bwatandikira ku mulembe gwa Ssekabaka Ssuuna. Olubiri lwa Ssekabaka Ssuuna lwo lwali Ggimbo. Ssekabaka Ssuuna mu bukulembeze bwe yatabaala Abaziba era n’abasinza amaamyi kumpi kubamalawo era olwadda ewaabwe ne bamusindikira eddogo lye liba limutta. Abalogo be baakola kyonna ekisoboka okulaba nga Kabaka adda engulu nga buteerere naye omu ku bagabe be ab’ali awo n’afuna okwolesebwa okwajjira mu mmunyeenye omwava eddoboozi eryamugamba nti “muzzukulu wange mumutwale mu makkati g’enjuba gy’ajja okuwonera naye taddamu ensobi gye yakola.”
Ennyumba Bazibumbira eya Masengere
Munda w'ennyumba Bazibumbira
Ennyumba Bazibumbira eyazimbibwa Ssekabaka Muteesa II
Omugabe yasitukiramu n’agenda abitegeeza mukama we kyokka Kabaka n’amubuuza oba ng’ekifo kye yali alagiriddwa yali amanyi wekiri kyokka ebyembi nga tamanyi wekisangibwa. Baba bakyewuunaganya eddoboozi ne likomawo nga bali ne Kabaka ne libagamba nti bagoberere emmunyeenye w’enaagwa nga weewo Kabaka w’anaawonera .
Mu kiseera kino, Kabaka yali takyasobola kutambula ate nga tewali ntambula yonna bwe batyo baasiba akannyo ke baakola mu miti gy’emivule ne bamusitulira okwo.
Ekyomukisa omulungi obudde bwali tebunnakya emmunyeenye n’egwa mu kifo kino era eddoboozi ne likomawo ne libagamba nti, “muyogeeyoge, wano gwe mutala gwange Bukasa era nze Mukasa nannyini gwo era muzzukulu wange njagala mumutwale eyo emmanga awali ekibira amalewo ennaku mwenda era wezinaggweerako ajja kuba afunye amaanyi agasituka era addemu alamule.
Bwe batyo baakola ekyabalagirwa. Nga wayise ennaku bbiri, abamu ku bambowa n’abaddu baagenda okusaka naye nga mu kiseera kino Kabaka yali taliimu wadde agoogera. Abaali basigaddewo baali bali awo ne balaba ekimyanso omwajjira n’okubwatuka. Mu kimyanso kino mwajjiramu omukyala omumyufu ennyo ng’alina enviiri empanvu. Yajja akutte ekibya wamu n’ensumbi omwali amazzi n’agateeka mu kibya n’ayisa ku Kabaka oluvannyuma n’amulagira anywe era Kabaka n’anywa, omukyala n’abulira mu kifo kino.
Oluvannyuma lw’ennaku ssatu, abaagenda okusaka bagenda okudda nga Kabaka akubye ku matu era n’abasaba bamuwe alye ku bye baali baleese era ne bafunamu okutya kuba baali bamulese mu mbeera mbi okutuusa bannaabwe abaali basigaddewo bwe baababuulira ekyali kiguddewo era bafuna essanyu olwokulaba ng’omuntu waabwe yali ateredde era yagenda mu maaso n’okunywa amazzi.
Ennaku zaagenda okuwera omukaaga ng’eyali tatambula, talya, tanywa byonna ng’atandise okubikola era teyalinda nnaku mwenda kuwera nga yateredde dda. Kabaka olwawona n’ayita abantu be n’abagabula nga yeekulisa embeera gy’abaddemu era yali musanyufu nnyo olwokuddamu okufuna obulamu era okuva olwo ekifo kino we yawonera ekyali kimanyiddwa nga Bukasa, nga ne nannyini kyo ye yali Kabaka Mukasa n’ayongerwako erinnya lya Bulamu olwekyo kye yakolera muzzukulu we, n’ekyalo ne kitandika okuyitibwa Bulamu.
Olwessanyu eringi, Ssekabaka Ssuuna yazimba ennyumba mu kifo kino ng’ekijjukizo Kabaka Mukasa –Bulamu mwe yatuuzanga amasengere era n’azimbawo n’ennyumba endala ey’abalangira era nga munno mwe yatuukiranga ng’azze okukiika ewa jjajjaawe Mukasa-Bulamu. Nga wayise ebbanga, emiti egyali ku kannyo kwe baamuleetera gyamera era n’okuva olwo, buli Mulangira eyalinga agenda okulya obwakabaka yamalanga kutuuka mu kifo kino n’abaako emikolo gy’akola, n’alyoka agenda atuuzibwa ku namulondo era Ssekabaka ssuuna mu kifo kino yalekawo kojja we, Kajajjatta nga y’akikuuma, era buli Mulangira eyalyanga entebe ng’azimbawo ennyumba ye mwe yatuukiranga wamu n’okuddaabiriza Masengere era ku mulembe gwa Ssuuna 11, ensonga zino zaagenda mu maaso n’okukolebwako.
Ssekabaka Muteesa 1 eggulu bwe lyamukuba naye yawonera mu kifo kino. Era olwobukulu bwakyo, Ssekabaka Mwanga1 yajjulula embuga y’essaza Kyaddondo okuva e Mbuya n’agizza e Kasangati, ekiri okumpi n’olubiri luno. Ye Ssekabaka Muteesa 11 yagezaako okunoonyereza n’okuzzaawo ekifo kino ekyali ng’ennyumba z’ebyobuwangwa ezaaliwo era bw’atyo yatandika ku kumenyawo ennyumba ya Bakabaka eyali ey’essubi n’azimbawo ey’amabaati ey’obuwangaazi.
Ennyumba eno yagirekangamu mukoddomi we, Kakembo eyali bba wa Nnaalinnya Kampujja-Bwakabaka era ye yakuumanga ennyumba eno nga Kabaka taliiwo. Mu kiseera kino, ekifo kirabirirwa omukongozzi wa Bulamu, omumbejja Nakayenga Kisirisa wamu ne Katikkiro w’olubiri, omulangira Ssekamaanya Nelson wamu n’abalala nga bakulemberwa Ssaabalangira Moses Kayima. Ekifo kino kiri wansi wa minisitule y’ebyobulambuzi n’ennono e Mengo.
Wabula abalabirira ekifo bagamba balina okusoomoozebwa omuli abakulembeze b’ekitundu okwagala okumenyawo embuga eno era olumu ekifo kino kyalumbibwa ne kyokebwako oludda n’okumenya bbugwe waakyo era n’ekkubo eriyingira mu mulyango ogumanyiddwa nga Wansanso nalyo lyazibibwa.
Bizziddwa buggya nga Kasambula 27, 2010
Forum
